Trường THPT Hùng Vương là một trường lớn ở Quận 5. Thập niên 1980, trường Hùng Vương nổi danh với hai thứ. Một là phong trào đốt pháo khi Tết đến. Hai là thường xuyên kéo nhau qua các trường lân cận khác để oánh lộn.
Có lần, vào một buổi chào cờ sáng thứ Hai, nhân dịp có một số quan chức trên sở GD thành phố về dự, cô hiệu phó hỏi toàn học sinh:
– Trường Hùng Vương chúng ta có truyền thống gì các em?
– Oánh lộn! – Học sinh đồng thanh trả lời.
Ở trường Hùng Vương, tui chơi thân với thằng Minh Ke. Tụi tui chơi thân với nhau ngay từ hôm mới vào trường khai giảng. Nó cao hơn tui cái đầu nhưng ốm nhom, như con nghiện. Tướng đi rề rà của nó luôn phát ra tiếng cà xẹt cà xẹt của đôi xăng đan đạp quai sau kéo sát đất. Vì cái tướng ốm nhom đó nên tụi lớp tui quăng cho nó cái tên Minh Ke. Nó nghe chỉ nhe răng cười: “Phủ bó. Đi chết đi!”.
Minh Ke là người Tiều, tên đầy đủ là Lý Vĩnh Minh, nhà ở đường Lão Tử, quận 5, Chợ Lớn. Nó có khiếu hài hước. Có lần nó đi học trễ, vừa bước vô lớp thì bị cô giáo dạy văn hỏi lý do. Mặt tỉnh bơ, nó trả lời:
– Dạ, em vẽ tranh nên quên mất giờ đi học.
– Em vẽ tranh gì? Đưa cô xem.
– Dạ, em vẽ con mèo bắt con chuột. – Vừa trả lời, nó vừa lôi cuốn tập ra, lật đến một trang trắng và đưa cho cô giáo.
– Con chuột đâu, cô không thấy?
– Dạ, con mèo nó ăn con chuột rồi.
– Vậy mèo đâu?
– Mèo ăn xong, nó đi chỗ khác rồi.
Cả lớp gần năm chục học sinh phá lên cười. Cô giáo nhịn không được, cũng bật cười.
Ngoài cái khiếu tưng tửng ra, Minh Ke còn nổi tiếng với quậy phá. Gần Tết năm đó, trong trường tiếng pháo nổ đì đùng suốt cả ngày. Khói thuốc pháo mù mịt, nồng nặc, cay xè. Minh Ke lén đặt một viên pháo đại to gần bằng lon sữa bò xuống dưới bục giảng của giáo viên. Rồi nó ra cửa đứng canh chờ cô giáo. Khi cô giáo gần đến, nó chạy vào châm lửa tim pháo. Cô giáo vào lớp, đứng chào. Cả lớp nín thở, hồi hộp theo dõi. Cô giáo vừa ngồi xuống ghế thì “đùng”, một tiếng nổ rất to làm rung rinh bục giảng. Cô giáo hốt hoảng, run cầm cập bỏ chạy ra ngoài…
Tiết đó, cô giáo bỏ dạy. Giám thị và giáo viên chủ nhiệm xuống lớp điều tra xét hỏi ai đã đốt pháo. Nhưng cả lớp không ai lên tiếng. Minh Ke cũng im re. Thầy giám thị ra điều kiện, nếu không có cá nhân nào nhận trách nhiệm thì thầy sẽ phạt cả lớp đứng ngoài sân cả buổi sáng. Vậy là hôm đó cả lớp cùng nhau đoàn kết ra sân đứng chơi. Đúng là “… thứ ba học trò”.
A Bá và A Má của Minh Ke trước 1975 là thương gia giàu có, mỗi người đi một chiếc xe hơi Huê Kỳ bóng loáng, có tài xế riêng. Sau năm 1975, nhà thằng Minh Ke bị nằm trong diện “đánh tư sản” nên hầu hết gia sản của nhà nó như xe hơi, xe tải, nhà cửa, hàng hóa, kho xưởng… bị tịch thu sạch. Cũng may, nhà nó không bị đưa đi vùng kinh tế mới Lê Minh Xuân.
Gia đình Minh Ke có hai căn nhà. Một căn nhà bự ba lầu mặt tiền đường Tổng Đốc Phương bị trưng dụng. Nhờ tài khéo giao thiệp của A Bá nó nên gia đình nó còn được giữ lại một căn nhà nhỏ trên đường Lão Tử. A Bá nó cũng lo lót xin giữ lại được một chiếc xe hơi Tắc Xông hiệu Xi Thô En cũ rích thời Pháp của Lài Kon nó để lại.
Vì bị mất hết tài sản, không còn gì để làm ăn, A Bá thằng Minh Ke dùng chiếc Tắc Xông cũ làm xe đò để chạy tuyến Saigon – Biên Hòa, nuôi gia đình. Thỉnh thoảng cuối tuần rảnh, Minh Ke rủ tui theo xe của A Bá nó để phụ làm lơ xe. Đó là những lần để lại cho tui nhiều kỷ niệm nhớ mãi.
Là xe đò nhưng chiếc xe nhà Minh Ke nhỏ xíu và thấp hơn so với những chiếc xe đò khác. Vì chiếc Tắc Xông vốn sinh ra không phải để làm xe đò nên trông nó thiệt là tội nghiệp khi phải oằn mình chở nặng. Xe màu đen, hình dáng xe trông khá lạ mắt nhưng tui lại thấy nó đẹp, lãng mạn và đáng yêu. Xe có hai cái vè trước rất to với đường cong uốn lượn thật quyến rũ. Hai cái đèn pha nằm trên vè, nhìn như hai mắt con ếch thật duyên dáng. Cái cửa trước cũng khác với mấy xe khác vì nó mở ngược.
Bên trong xe có ba băng ghế, mỗi băng ngồi được bốn người. Nếu có thêm khách thì khách sẽ ngồi lên ba chiếc ghế nhỏ đặt ở giữa hai băng ghế sau. Chuyến nào đủ khách, xe chở được mười lăm người và rất nhiều thứ hàng hóa khác như xe đạp, gạo, chuối, mít, rau, củ, gà, vịt… chất đầy trên mui và ở cốp sau. Tội chiếc xe quá! Tui với Minh Ke hay ngồi vắt vẻo trên cốp phía sau, tay vịn vào baga trên mui.
Ngoài việc phụ chất hàng lên xe, tụi tui còn phụ đẩy xe những lúc xe lên dốc cầu Saigon. Sướng nhất là những lúc xe tắt máy. Mà nó cũng hay bị tắt máy. Mỗi bận nó tắt máy là tụi tui giành nhau lôi cây man ni ven ra phía trước, quay bở hơi tai nó mới chịu nổ.
Khi xe về bến, tụi tui mỗi đứa xách một cái xô đi lấy nước đổ vào két nước. Nước cũ trong két tụi tui xả ra đất, vàng khè. Khi thay nước máy hay lau chùi bu gi, tụi tui phải mở hai cánh ca pô hai bên xe lên, nhìn như cánh chim đang bay. Có bữa trời mưa, cái gạt nước vô dụng vì hư nên tui phải leo lên phía trước mui xe ngồi và dùng cái khăn quấn vào một khúc cây để lau kính.
Có lẽ vì có một thời hàn vi cùng với Traction Avant nên sau này tui mê xe loại xe cổ có kiểu dáng đầy nét lãng mạn của Pháp pha Ý này. Citroen Traction Avant đã và sẽ sống cùng bao thăng trầm với đất và người Saigon. Không biết chiếc xe tui mua có phải xe của nhà thằng Minh Ke lúc xưa không. Nhìn khá giống!
Minh Ke chỉ có hai chị em, cách nhau năm một. Hồi tụi tui vào lớp 10 thì chế nó đang lớp 11. Chế nó là một trong những hoa khôi của trường Hùng Vương và là nguyên nhân của nhiều vụ phang nhau giữa mấy anh trẻ trâu con nhà giàu khối lớp trên.
Tui cũng hay qua nhà Minh Ke, ngồi chơi trước vỉa hè. Một bữa, gặp chế nó, chế nó đưa cho tui cục kẹo: “A tỹ, kẹo nè.” Chỉ có vậy thôi mà tui nghĩ ngợi hết cả tuần.
Gần cuối năm lớp 11, một bữa có đứa bạn méc với thằng Minh Ke là anh nào đó bên khối 12 chọc ghẹo thô lỗ với chế nó. Minh Ke không nói gì. Nó lẳng lặng xách khúc cây sáu tấc qua tận dãy khối 12 nện cho nhân vật kia mấy chục phát. Nhân vật đó được đưa đi cấp cứu bên Chợ Rẫy, cũng gần trường. Chừng hai tiếng sau, nó bị chở lên CA phường ngồi đập muỗi một đêm. Nhà trường kỷ luật nó rất nặng, đánh giá hạnh kiểm yếu và buộc ở lại học thêm một năm lớp 11. Nó chán, nó bỏ học luôn.
Nửa năm sau, cả gia đình Minh Ke đi vượt biên. Từ đó tui mất liên lạc với nó. Không biết gia đình nó sống chết ra sao, có vượt qua được những hiểm nguy nơi trùng khơi biển cả để đến với bến bờ tự do mơ ước không. Hồi đó chưa có email hay mobile phone nên không có cách gì để giữ liên lạc. Hy vọng qua những dòng chữ này, biết đâu thằng bạn Minh Ke cũng có chơi phây và đọc được.
Biết đâu!
Saigon, 08/07/2021
Vietnam, 1993. 
* 
